એશિયન ગેમ્સ 2026માં 24 સપ્ટેમ્બર સુધીના આંકડાઓ અનુસાર ભારતના ખાતામાં કુલ 17 મેડલ છે, પરંતુ તેમાં માત્ર એક જ ગોલ્ડ મેડલ સામેલ છે. છેલ્લા ત્રણ વર્ષની તૈયારીઓ પાછળ 800 કરોડ રૂપિયાથી વધુનો જંગી ખર્ચ કરવા છતાં ભારત મેડલ ટેલીમાં 14મા સ્થાને છે. નોંધનીય છે કે ભારતનો આ એકમાત્ર ગોલ્ડ મહિલા ક્રિકેટ ટીમે જીત્યો છે. નાગોયામાં ચાલી રહેલી આ સ્પર્ધામાં માત્ર મેડલની સંખ્યા જ નહીં, પરંતુ ગોલ્ડની ઘટતી સંખ્યા ભારતીય રમતગમત વ્યવસ્થા અને એશિયાની ટોચની રમતગમત તાકાતો સામે મોટા સવાલો ઊભા કરી રહી છે.
ભારતે આ વખતે એશિયન ગેમ્સની તૈયારીમાં નાણાં ખર્ચવામાં કોઈ કસર છોડી નથી. છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં ખેલાડીઓની તાલીમ, આંતરરાષ્ટ્રીય એક્સપોઝર, સાધનો, કોચિંગ અને વિશેષજ્ઞોની સેવાઓ પર 702.86 કરોડ રૂપિયા ખર્ચવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત, ‘ટાર્ગેટ ઓલિમ્પિક પોડિયમ સ્કીમ’ (TOPS) દ્વારા 97.84 કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ કરવામાં આવ્યું છે, જેથી સરકારી રોકાણ કુલ 800.70 કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયું છે.
24 સપ્ટેમ્બર સુધી ભારતના ખાતામાં 1 ગોલ્ડ, 7 સિલ્વર અને 9 બ્રોન્ઝ એટલે કે કુલ 17 મેડલ છે. કુલ સંખ્યા સારી લાગે છે, પરંતુ મેડલ ટેબલ પર ભારત 14મા સ્થાને છે જ્યારે ચીન 78 ગોલ્ડ સહિત 126 મેડલ સાથે મોખરે છે. આ ઉપરાંત જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા પણ ઘણા આગળ છે. ભારત પોડિયમ સુધી પહોંચીને સિલ્વર અને બ્રોન્ઝ જીતી રહ્યું છે, પરંતુ સૌથી ઉપર (ગોલ્ડ સુધી) પહોંચવાની ગતિ ખૂબ જ ધીમી છે.
વર્ષ 2023ના હાંગઝોઉ એશિયન ગેમ્સમાં ભારતે ઇતિહાસ રચતા પહેલીવાર 100નો આંકડો પાર કરીને 106 મેડલ (28 ગોલ્ડ, 38 સિલ્વર અને 40 બ્રોન્ઝ) મેળવ્યા હતા અને ભારત ચોથા સ્થાને રહ્યું હતું. હાંગઝોઉએ ભારતીય રમતોની અપેક્ષાઓનું સ્તર ઘણું ઊંચું કરી દીધું હતું, જેના કારણે હવે 100થી વધુ મેડલ સામાન્ય અપેક્ષા બની ગયા છે.
નાગોયામાં હજુ રમતો પૂરી થઈ નથી અને ભારત પાસે હજુ ઘણા મેડલ જીતવાની તકો બાકી છે, પરંતુ શરૂઆતની ગતિ એ સવાલ જરૂર ઊભો કર્યો છે કે હાંગઝોઉમાં 28 ગોલ્ડ જીતનાર ભારત નાગોયામાં હજુ સુધી માત્ર 1 જ ગોલ્ડ કેમ મેળવી શક્યું છે? ભારત તરફથી એકમાત્ર ગોલ્ડ મહિલા ક્રિકેટ ટીમે શ્રીલંકાને 144 રને હરાવીને સતત બીજીવાર જીત્યો છે. આ વખતે ભારત 501 ખેલાડીઓ સાથે ઉતર્યું છે જેમાં 310 ખેલાડીઓ ડેબ્યુ કરી રહ્યા છે, જે નવી પેઢી તૈયાર કરવાનો પ્રયાસ પણ દર્શાવે છે.
ભારતની સમસ્યા માત્ર એક ગોલ્ડ નથી, પરંતુ મોટો સવાલ એ છે કે શું ભારત અનેક અલગ-અલગ રમતોમાં કાયમી ધોરણે ગોલ્ડ જીતવાની ક્ષમતા ધરાવે છે? હાંગઝોઉમાં શૂટિંગ અને એથ્લેટિક્સે સૌથી વધુ અનુક્રમે 22 અને 29 મેડલ અપાવ્યા હતા. આ વખતે પણ ભારતે કેટલાક ક્ષેત્રોમાં પ્રદર્શન કર્યું છે, પરંતુ ચીન, જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયાની જેમ અનેક રમતોમાં સતત ગોલ્ડ જીતવાની ક્ષમતાનો વ્યાપ હજુ વધારવો પડશે.
એશિયન ગેમ્સ એ કોઈ અંતિમ મંજિલ નથી, પરંતુ તે લૉસ એન્જિલિસ 2028 ઓલિમ્પિક્સની તૈયારીઓ માટેનું એક અત્યંત આવશ્યક ચરણ છે. 800 કરોડ રૂપિયાથી વધુનો ખર્ચ કર્યા પછી પણ જો ભારત માત્ર સિલ્વર અને બ્રોન્ઝ પદકો સુધી જ સીમિત રહે અને ગોલ્ડ જીતવાની સ્પર્ધામાં પાછળ છૂટી જાય, તો ચર્ચા માત્ર પદકોની સંખ્યા પૂરતી સીમિત નહીં રહે; પરંતુ તે સમગ્ર સિસ્ટમ સામે સવાલો ઊભા કરશે જે ખેલાડીઓને પોડિયમ સુધી તો પહોંચાડે છે, પરંતુ તેમને સર્વોચ્ચ સ્થાન એટલે કે ટોચ પર કેટલી વાર પહોંચાડી શકે છે તે બાબત પર વિચાર કરવા મજબૂર કરે છે. નાગોયા હાલ તે જ રોકાણ અને સપનાઓની ખરી કસોટી કરી રહ્યું છે.
