12મી સદીનું ‘પંચાયતન’ પ્રકારનું શિવમંદિર, જાણો ઇતિહાસ

12મી સદીનું ‘પંચાયતન’ પ્રકારનું શિવમંદિર, જાણો ઇતિહાસ

દાહોદ જિલ્લામાં આવેલું છે એક એવું પૌરાણિક શિવાલય જેનું બાંધકામ 12મી સદીનું હોવાનું માનવામાં આવે છે. હાલ આ શિવાલય ખંડિત અવસ્થામાં છે, પરંતુ લોકોમાં મહાદેવજી પ્રત્યેની શ્રદ્ધા હજુ અડીખમ છે. દાહોદથી 10 કિલોમીટરના અંતરે આવેલું છે આ ‘બાવકા શિવપંચાયતન’ મંદિર. આવો જાણીએ આ શિવાલયની રોચક ગાથા.

આ મંદિર અંગેની કોઈ સ્પષ્ટ કથાનો તાગ મળતો નથી. બહુ જૂજ જગ્યાએ આ મંદિર હોવાના ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. આ શિવાલય સંવત 1260 પછી બંધાવવામાં આવ્યું હોય તેવું માનવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત બાવકાના શિવમંદિર સાથે જોડાયેલી અન્ય એક પ્રચલિત લોકવાયકા એવી પણ છે કે, એક દેવદાસીએ એક જ રાતમાં આ આખું મંદિર બંધાવ્યું હતું.

આ મંદિર પૂર્વાભિમુખ છે અને પંચાયતન પ્રકારનું છે. પંચાયતન એટલે એક મુખ્ય મંદિર અને તે જ પરિસરમાં ચાર પેટામંદિર આવેલા હોય છે. આ મંદિરમાં વિશિષ્ટ પ્રકારની કોતરણી પણ જોવા મળે છે. તેને કારણે ગુજરાતમાં આ મંદિર ‘ગુજરાતના ખજૂરાહો’ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. આ શિવાલય રાષ્ટ્રીય સ્મારક તરીકે આરક્ષિત કરવામાં આવ્યું છે.રેતાળ પથ્થરોમાંથી બનાવવામાં આવેલું આ મંદિર હાલ ક્ષીણ અવસ્થામાં છે. સુણાકમાં આવેલા મંદિર જેવો જ પાયો આ મંદિરમાં છે. શિખર પર કરવામાં આવેલી કોતરણી મિયાણીના મંદિર જેવી છે. આ મંદિરનો જીર્ણોદ્વાર રાજા ભીમદેવ દ્વિતીયએ કરાવ્યું હોવાની માન્યતા પણ છે.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !! Bhadko can see you...